یلدا، . .

درست سی صد و شصد و چند شب از یلدا که بگذریم  ، می رسیم به امشب .

یلدا نماد ایران و سنت که با حافظ برای ما تداعی می شه ، از سالیان دور و از مردمان دور میاد . از آن زمان تا امروز  همه ساله با نیت شادکامیو بهروزی فال دلمان را از این شاعر جاوید طلب می کنیم که .. ریشه کلمه یلدا متعلق یه زبان سریانی است و به معنی تولد است ، در برخی منابع آمده است آمده است یلدا شب تولد خورشید است .جالب است بدانیم  به دلیل دقت تقویم شمسی و انطباق کامل آن با تقویم طبیعی ٬ همواره در همه سالها ٬ انقلاب زمستانی برابر با شام گاه ۳۰ ام آذر ماه و بامداد یکم دی ماه است . هر چند امروزه برخی بر این باورند که یلدا برای رفع نحوست بلندترین شب سال برگزار میشود ; اما میدانیم که در باور های کهن ما  ایرانیها  هیچ روز و شبی نحس و یمن شناخته نمیشود ; یلدا همچون بسیاری از آیئن های ایرانی ٬ ریشه در رویدادی کیهانی دارد !

خورشید در حرکت سالانه خود در آخر پاییز به پایین ترین نقطه افق جنوب شرقی میرسد ٬ که موجب کوتاه شدن طول روز و افزایش زمان تاریکی شب میشود . اما از آغاز انقلاب زمستانی خورشید دگر باره به سوی شمال شرقی باز میگردد که نتیجه آن افزایش طول روز و کوتاهی شب است . به عبارت دیگر ٬ خورشید در ۶ ماهه آغاز تابستان تا آغاز زمستان ٬ هر روز اندکی پایین تر از محل پیشن خود طلوع میکند .تا در نهایت در آغاز زمستان به پایین ترین حد جنوبی خود با فاصله ۲۳٫۵ درجه از شرق برسد *.

از این روز به بعد مسیر جابجای های طلوع خورشید معکوس میشود و مجدد به سوی بالا و انقلاب تابستانی باز میگردد . این باز گشت و افزایش طول روز در باور های کهن ما به عنوان زمان زایش یا تولد دگر باره خورشید دانسته میشد و آن را گرامی و فرخنده میداشتند .

از گذشته تا حال جشنی در این شب برگزار میشده و میشه ; جشنی که لازمه آن حظور همه در کنار هم و ( گاهی برای بیداری تا سحر و دیدن تولد دوباره خورشید !) وهمچنین خوراکی های فراوان برای بیداری دراز مدت مثل انار و هندوانه ٬و سنجد و .. همه به دلیل سرخی خورشید صرف میشود . یلدا که جشنی ایرانی است در روسیه نیز رواج دارد !! این جشن در روسیه از دیرباز ; از زمانی که هنوز مسیحیت به آنجا راه نیافته بود ٬ به مدت ۱۲ روز پر سرور و پر آیئن با آداب ویژه ای برگزار میشود و گویا هنوز هم این جشن در میان دهقانان و روستاییان روسی متداول است ! در آخر امیدوارم که یلدا به کامتون باشه ..

به جز از عشق که اسباب سرافرازی بود؛

آزمودیم همه کار جهان بازی بود،..

بابت اطلاعات نجومی از آریا آذری عزیز کمال تشکر را دارم.

با احترام ؛ کیارش مظفری ،

۳۰ / آذر / ۱۳۸۸